🏫 શ્રી લાખાબાવળ કુમાર શાળા
તા.જિ. જામનગર | ધોરણ : ૭ સામાજિક વિજ્ઞાન
સંકલન કર્તા : ઝાલા રાજેન્દ્રસિંહ પ્રતાપસિંહ • 9099397144 / 9913172830

પ્રકરણ ૮ : પ્રાદેશિક સંસ્કૃતિનું ઘડતર

ઇતિહાસ | લોકમેળાઓ, ઉત્સવો, શાસ્ત્રીય નૃત્યો, ચિત્રકળા અને પ્રાદેશિક ભાષાઓનું ગૌરવ

ધોરણ ૭ સા.વિ. Accordion સોલ્યુશન
"ભારતની પ્રાદેશિક સંસ્કૃતિ તેની વિવિધતામાં એકતાનો અરીસો છે — ઉત્સવો, મેળાઓ, શૌર્યગાથાઓ અને કથક-કુચીપુડી જેવાં શાસ્ત્રીય નૃત્યો દેશના ભાતીગળ વારસાને જીવંત રાખે છે."
વાંચી સંભળાવતી ઓડિયો સ્પીક સુવિધા (Text-to-Speech) & Accordion :
નીચે આપેલા કોઈપણ વિભાગના શીર્ષક પર ક્લિક કરવાથી તે પ્રશ્નોત્તરી ખુલશે અને બંધ થશે. સાથે આપેલા સ્પીકર બટન () પર ક્લિક કરશો એટલે મોબાઈલ કે કમ્પ્યુટર તે લખાણ સ્પષ્ટ ગુજરાતી અવાજમાં વાંચી સંભળાવશે!
૧. યોગ્ય જોડકાં જોડો : મેળાઓ અને તેમનાં સ્થળો
મેળો 'અ' સ્થળ / જિલ્લો 'બ' સાચો ઉત્તર સાંભળો
(૧) તરણેતરનો મેળો (F) સુરેન્દ્રનગર ૧ - F
(૨) ચિત્ર-વિચિત્રનો મેળો (A) સાબરકાંઠા ૨ - A
(૩) મીરાદાતારનો ઉર્સ મુબારક (D) મહેસાણા ૩ - D
(૪) પલ્લીનો મેળો (E) ગાંધીનગર ૪ - E
(૫) ભવનાથનો મેળો (C) જૂનાગઢ ૫ - C
(૬) વૌઠાનો મેળો (B) અમદાવાદ ૬ - B
૨. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો
(૧) કાંગડા શૈલીની વિશેષતા જણાવો.

👉 ઉત્તર : કાંગડા શૈલીની વિશેષતા વાદળી અને લીલા રંગની સાથે કોમળ (હળવા) રંગોનો ઉપયોગ અને વિષયોનું કાવ્યાત્મક નિરૂપણ છે.

(૨) કેરલમાં યોજાતી નૌકાસ્પર્ધા કયા નામે ઓળખાય છે?

👉 ઉત્તર : કેરલમાં ઓણમ પર્વ દરમિયાન યોજાતી પ્રસિદ્ધ નૌકાસ્પર્ધા 'વલ્લમકાલી' તરીકે ઓળખાય છે.

(૩) વ્યાકરણ અને કાવ્યશાસ્ત્ર પર મણિપ્રવાલમ્ શૈલીમાં લખાયેલ ગ્રંથનું નામ શું હતું?

👉 ઉત્તર : ૧૪મી સદીમાં વ્યાકરણ અને કાવ્યશાસ્ત્ર પર મણિપ્રવાલમ્ શૈલીમાં લખાયેલ ગ્રંથનું નામ 'લીલાતિલકમ્' હતું.

(૪) ગુજરાતી ભાષાના મહાન સાહિત્યકારોનાં નામ આપો.

👉 ઉત્તર : મધ્યકાલીન ગુજરાતી ભાષાના મહાન સાહિત્યકારો નરસિંહ મહેતા, મીરાંબાઈ અને ભાલણ હતા (ભાલણે સૌપ્રથમ આ ભાષા માટે 'ગુજરભાષા' શબ્દ પ્રયોજ્યો હતો).

(૫) કથક કયા બે ઘરાનાઓમાં વહેંચાયું?

👉 ઉત્તર : ૧૯મી સદીમાં નવાબ વાજિદ અલી શાહના સંરક્ષણમાં કથક જયપુર અને લખનઉ એમ બે મુખ્ય ઘરાનાઓમાં વહેંચાયું હતું.

૩. ખાલી જગ્યા પૂરો
(૧) શૂરવીરોની ગાથા ............ અને ............ દ્વારા ગાવામાં આવતી હતી.

👉 શૂરવીરોની ગાથા ચારણો અને બારોટો દ્વારા કાવ્ય અને ગીતો સ્વરૂપે ગાવામાં આવતી હતી.

(૨) રાજા અનંત વર્મને ............ નું નિર્માણ કરાવ્યું.

👉 રાજા અનંત વર્મને (ઓડિશાના પૂરી ખાતે) જગન્નાથ મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું.

(૩) કુચીપુડીનો ઉદ્ભવ ............ ના કુચીપુડી નામના ગામમાં થયો હતો.

👉 કુચીપુડીનો ઉદ્ભવ આંધ્રપ્રદેશના કુચીપુડી નામના ગામમાં થયો હતો.