👉 ઉત્તર :
• સ્થાન : આ ઘાસનાં મેદાનો સમશીતોષ્ણ કટિબંધમાં સમ આબોહવા ધરાવતા ખંડોના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અંતરિયાળ પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.
• વિશેષતા : અહીં વરસાદ મધ્યમ પડતો હોવાથી ઘાસ ટૂંકું પણ અત્યંત પૌષ્ટિક થાય છે, જે ઉત્તમ પશુપાલન માટે અનુકૂળ છે.
• પ્રાણીજીવન : આ વિસ્તારોમાં જંગલી ભેંસ, બાયસન, કાળિયાર અને ચિંકારા જેવાં તૃણાહારી પ્રાણીઓ મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે.
• ગુજરાતમાં : ગુજરાતમાં ભાવનગર જિલ્લાના વેળાવદર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને કચ્છના વિશાળ બન્ની વિસ્તારમાં આ પ્રકારનું પૌષ્ટિક ઘાસ થાય છે.

👉 ઉત્તર :
• વિસ્તાર : આ જંગલો મુખ્યત્વે ભૂમધ્ય સમુદ્રની આસપાસ આવેલા પ્રદેશો એટલે કે દક્ષિણ યુરોપ, ઉત્તર આફ્રિકા અને પશ્ચિમ એશિયાના દેશોમાં જોવા મળે છે.
• આબોહવા : અહીંની આબોહવા વિશિષ્ટ પ્રકારની હોય છે — ઉનાળામાં ગરમ અને સૂકી હોય છે, જ્યારે શિયાળામાં ઠંડી અને ભેજવાળી (વરસાદવાળી) હોય છે.
• વનસ્પતિ : અહીંની વનસ્પતિની છાલ જાડી અને પાંદડાં મીણવાળાં હોય છે જેથી બાષ્પીભવન ઓછું થાય. આ પ્રદેશ રસદાર અને ખટાશવાળાં ખાટાં ફળો માટે વિશ્વવિખ્યાત છે, જેમાં સંતરા, અંજીર, ઓલિવ (જૈતુન), દ્રાક્ષ, લીંબુ અને નાસપતી પુષ્કળ થાય છે.

👉 ઉત્તર :
• ઊંચાઈ : સમતાપ આવરણ (Stratosphere) એ ક્ષોભ-સીમાથી ઉપર આશરે ૫૦ કિલોમીટરની ઊંચાઈ સુધી વિસ્તરેલું વાતાવરણનું મહત્વનું સ્તર છે.
• હવામાન સ્થિતિ : આ આવરણમાં વાદળો, વરસાદ, ધૂળની ડમરી કે વાવાઝોડાં હોતાં નથી. અહીં હવા એકદમ સ્વચ્છ, શાંત અને પાતળી હોવાથી જેટ વિમાનો ઓછા ઘર્ષણથી ઝડપથી ઊડી શકે છે.
• ઓઝોન વાયુનું કવચ : આ આવરણમાં આશરે ૧૫ થી ૩૫ કિલોમીટરની ઊંચાઈ વચ્ચે ઓઝોન (O3) વાયુનું સ્તર આવેલું છે. ઓઝોન વાયુ સૂર્યના અત્યંત હાનિકારક પારજાંબલી (અલ્ટ્રાવાયોલેટ - UV) કિરણોનું શોષણ કરી પૃથ્વી પરની સમસ્ત સજીવસૃષ્ટિનું રક્ષણ કરે છે.

👉 ઉત્તર :
• અર્થ : હવા વાયુઓનું મિશ્રણ છે અને તેને પોતાનું વજન હોય છે. પૃથ્વીની ચારેબાજુ વીંટળાયેલી હવાના વિશાળ સ્તર દ્વારા પૃથ્વીસપાટી પર ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે જે દબાણ પડે છે તેને 'વાતાવરણનું દબાણ' (Atmospheric Pressure) કહે છે.
• સમુદ્રસપાટી પર સ્થિતિ : સમુદ્રસપાટી પર વાતાવરણનું દબાણ સૌથી વધારે હોય છે, અને પૃથ્વીસપાટીથી જેમ જેમ ઊંચાઈ તરફ જઈએ તેમ તેમ હવા પાતળી થવાથી દબાણ ઘટે છે.
• તાપમાન સાથે સંબંધ : વધુ તાપમાનવાળા ગરમ પ્રદેશોમાં હવા ગરમ થઈને હલકી બની ઊંચે ચડે છે, જેથી ત્યાં હલકું દબાણ (Low Pressure) રચાય છે (જે વાદળ અને વરસાદ લાવે છે). જ્યારે ઓછા તાપમાનવાળા ઠંડા પ્રદેશોમાં હવા ભારે હોવાથી ત્યાં ભારે દબાણ (High Pressure) રચાય છે. પવનો હંમેશા ભારે દબાણથી હલકા દબાણ તરફ વાય છે.

👉 આબોહવા (Climate) નો અર્થ :
સામાન્ય રીતે કોઈપણ પ્રદેશની સળંગ ૩૫ કે તેથી વધુ વર્ષોની સરેરાશ હવામાનની સ્થિતિને તે પ્રદેશની 'આબોહવા' કહે છે.

👉 આબોહવાની માનવજીવન પર થતી અસરો :
• ખોરાક પર અસર : જે પ્રદેશમાં જે ખેતીપાકો સરળતાથી થાય તે ત્યાંના લોકોનો મુખ્ય ખોરાક બને છે (દા.ત. દરિયાકાંઠે ચોખા અને માછલી, પંજાબમાં ઘઉં, રાજસ્થાનમાં બાજરી).
• પોશાક પર અસર : અતિશય ઠંડી આબોહવાવાળા પ્રદેશો (કાશ્મીર, લદાખ) માં લોકો શરીર ઢંકાય તેવાં ઊની ગરમ વસ્ત્રો પહેરે છે; જ્યારે ગરમ આબોહવાવાળા વિસ્તારોમાં સુતરાઉ અને ખુલ્લાં વસ્ત્રો પહેરાય છે. ગરમ રણપ્રદેશના લોકો રેતીથી બચવા માથે રૂમાલ કે કાપડ વીંટાળે છે.
• રહેઠાણ પર અસર : વધુ વરસાદવાળા વિસ્તારો (અસમ, મેઘાલય) માં મકાનોના છાપરાં ઢોળાવવાળાં હોય છે જેથી પાણી સહેલાઈથી વહી જાય.
• માનવસ્વભાવ અને કાર્યક્ષમતા : ખુશનુમા અને સમશીતોષ્ણ આબોહવાવાળા પ્રદેશોમાં લોકોની કાર્યક્ષમતા વધુ હોય છે; જ્યારે અતિશય ગરમ અને ભેજવાળા પ્રદેશોમાં માનવી જલ્દી થાકી જાય છે અને સુસ્ત બને છે.

👉 ઉત્તર :
ઉષ્ણકટિબંધીય બારેમાસ લીલાં જંગલોને 'ઉષ્ણકટિબંધીય વરસાદી જંગલો' (Tropical Rainforests) પણ કહેવામાં આવે છે :

• સ્થાન : આ ઘટાદાર જંગલો વિષુવવૃત્તની બંને બાજુએ ઉષ્ણકટિબંધના વધુ વરસાદવાળા વિસ્તારોમાં આવેલાં છે.
• આબોહવા : અહીં આખું વર્ષ સૂર્યના કિરણો સીધા પડતા હોવાથી આબોહવા ગરમ રહે છે અને પુષ્કળ વરસાદ પડવાને કારણે વાતાવરણ હંમેશા ભેજવાળું રહે છે.
• વિશેષતા : આ જંગલોમાં વિવિધ જાતનાં વૃક્ષો ઊગતાં હોવાથી તેમનાં પાન પાનખર ઋતુની જેમ ક્યારેય એકસાથે ખરતાં નથી, પરંતુ વારાફરતી ખરે છે અને નવાં આવે છે. તેથી આ જંગલો આખું વર્ષ હરિયાળાં (બારેમાસ લીલાં) દેખાય છે.
• વૃક્ષો : અહીંનાં વૃક્ષો ખૂબ ઊંચાં અને થડ મજબૂત હોય છે. તેમાં મુખ્યત્વે રોઝવુડ, અબનૂસ, મહોગની અને રબર જેવાં વૃક્ષો થાય છે. વૃક્ષોની નીચે વેલાઓ અને ઝાડી-ઝાંખરાંનું ગાઢ જાળું રચાય છે જેથી સૂર્યપ્રકાશ જમીન સુધી પહોંચી શકતો નથી.
• ભારતમાં : ભારતમાં પશ્ચિમઘાટના વધુ વરસાદવાળા ઢોળાવો તથા અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓ પર આ પ્રકારનાં જંગલો આવેલાં છે.